Khi những dòng suy nghĩ không ngừng lại

Một khoảnh khắc cứ thế tua đi tua lại trong đầu đến cả trăm lần dù không có gì đặc biệt. Một vẻ mặt quen thuộc bỗng trở nên méo mó, xa đến mức không thể nhận ra được. Chỉ vài câu vu vơ bâng quơ cũng biến thành nỗi nghi ngờ không nguôi trong lòng. 

Nghe có vẻ như mở đầu cho một bộ phim kinh dị ấy nhỉ? Xin lỗi đã làm bạn khó hiểu, đây chỉ là một mảnh nhỏ trong mớ bong bóng tưởng tượng và suy nghĩ quá mức của mình. Đã từ lâu mình nhận ra mình có xu hướng "nghĩ nhiều" theo một cách tiêu cực. Mình ban đầu cho rằng tâm lí này chỉ xuất hiện trong mùa thi hoặc những dịp đặc biệt cần chuẩn bị kĩ lưỡng, nhưng dần dà, nó len lỏi cả trong những ngày bình thường nhất. 

Mình thích ngồi ngoài trời với không gian mở, thoáng đãng, hoặc một mình trong căn phòng yên tĩnh. Đây là điều kiện lí tưởng để mình tự phản chiếu và suy nghĩ sáng tạo. Nhưng đôi khi sự im lặng quá mức hoặc một cảm xúc bất chợt kéo mình ngược về quá khứ, những người đã lâu không gặp, hay những tương tác xã giao tưởng chừng đã trôi vào quên lãng. Nghĩ nhiều không phải điều vốn xấu, nhưng nếu chỉ ngồi nghĩ không hành động hoặc để nó cuốn cảm xúc đi theo, thì đó lại là một chuyện hoàn toàn khác.

Dưới đây là một số điều mình đã cố gắng áp dụng để có cái nhìn khách quan hơn về cuộc sống, thay vì để những suy nghĩ đó lấn át.

Focus on intentions over actions - Nhìn vào chủ đích, không chỉ hành động

Một hành động vô thức hoặc nhất thời của người khác, đặc biệt là người thân thiết, có thể khiến mình cảm thấy bị tổn thương hoặc xúc phạm. Nhưng thay vì phản ứng ngay lập tức, mình luyện tập cân nhắc bối cảnh: mối quan hệ giữa hai người, hoàn cảnh lúc đó, và những gì đang xảy ra xung quanh, để xem liệu người đó có thực sự có chủ ý tổn thương mình hay không. Bản thân mình cũng không ít lần vô tình làm tổn thương ai đó chỉ bởi một thói quen hay phản xạ không suy nghĩ. Nếu mình được cho cơ hội giải thích và được thấu hiểu, mình sẽ trân trọng điều đó vô cùng. Tuy nhiên, đây cũng không phải là cái cớ để bao dung mọi hành động của đối phương. Trong một mối quan hệ, đôi khi sự "thông cảm" lại trở thành nguỵ biện che đậy cho những hành vi lặp đi lặp lại mà không có sự thay đổi thực sự. Với mình, bước quan trọng nhất vẫn là nói chuyện thẳng thắn với người đó.

Nhắc bản thân: tất cả chỉ đang diễn ra trong đầu mình

Mình nhắc lại, tất cả chỉ đang diễn ra trong đầu mình. Khi mình học được rằng não bộ có xu hướng tự lấp đầy những khoảng trống trong ký ức bằng cách tạo ra một phiên bản "hợp lí" theo cách riêng của nó, não của mình đã nổ tung (mind-blowing!). Vậy nên mỗi khi cảm thấy những "chớm" đầu tiên của suy nghĩ tiêu cực bắt đầu tự phát triển thành tình huống, mình sẽ đứng dậy, rời khỏi bàn và vận động một chút. Chỉ cần bước ra ngoài, cảm nhận ánh nắng chạm lên làn da, nghe thấy sự sống đang diễn ra bên ngoài khoảng không gian nhỏ hẹp trong nhà, mình mới hít một hơi thật sâu, rồi thở ra thật chậm. Đây rồi, đây chính là thực tại của mình!

Tiêu thụ thông tin là một con dao hai lưỡi

Khi đọc sách hay học một điều gì đó mới, mình đang tạo cơ hội cho não vận động và kết nối - điều mà một người thích học như mình luôn muốn làm. Nhưng mặt khác, nếu liên tục nhồi nhét thông tin mà không dừng lại, đầu óc cũng trở nên mụ mị, đặc biệt khi ngồi quá lâu tiêu thụ cùng một dạng nội dung. Lúc đó, mình sẽ chủ động "detox" não, hoàn toàn không tiếp nhận thêm bất kì thông tin nào nữa. Mình có thể đi bộ hay dọn nhà trong im lặng - không nghe nhạc, không podcast. Hoặc mình ngồi vào bàn và dọn dẹp từng món đồ một cách thật chú tâm: đọc nhãn hiệu, xem xét xem có thứ nào có thể bỏ đi không, nhớ lại món đồ này đã gắn bó bao lâu rồi. Chú ý đến từng thứ nhỏ như vậy, quan sát rồi "xả" chúng ra là một cách để neo mình lại với thực tại.

Viết

Và quan trọng nhất, chính việc viết đã giúp mình rất nhiều với những dòng suy nghĩ. Nếu bạn để ý, mình thường kể lại những câu chuyện từ lâu, kết nối chúng lại với nhau, và rút ra những quan sát đôi khi khá bất ngờ - tất cả trong một bài viết như thế này. Nhưng trong đầu mình, chúng còn điên loạn hơn thế rất nhiều! Mình thường sử dụng một cuốn sổ nhật ký và một cuốn sổ kế hoạch, vì chúng biến những suy nghĩ của mình có hình hài vật lí, khác hẳn so với app Notes trên điện thoại hay chỉ để lơ lửng trong đầu. 

"Overthinkers but can't think in exams!" - Mình hay tự đùa rằng mình nghĩ nhiều thế mà bước vào phòng thi là đầu óc trống trơn. Nhưng thật thú vị, mình có một "thói quen nhất quán" trong mỗi kỳ thi: viết lại đáp án ra giấy nháp và phân tích thật kỹ trước khi quyết định. Nếu có thời gian, mình sẽ liệt kê tất cả dữ kiện trong đề, các con số, phép tính, những mối liên hệ mình nhận ra, rồi móc nối lại cho thật hợp lí. Tờ giấy nháp của mình trông như một "công trình nghiên cứu" hay "tác phẩm nghệ thuật", chi tiết và rối rắm hơn tờ bài thi rất nhiều, nhưng đó chính là nơi mình tư duy thực sự.

Sau hơn bốn tháng bắt đầu... Cảm ơn bạn rất nhiều vì đã ghé thăm góc nhỏ này và dành thời gian trò chuyện cùng mình. Mình biết mình không phải người đều đặn nhất, vì trong kì học qua mình có cả kế hoạch di chuyển, công việc lẫn những việc cá nhân khác. Nhưng giờ đây, khi kỳ học mùa xuân đã kết thúc (yay!), mình muốn chia sẻ thêm về những dự định sắp tới cho những cuộc gặp gỡ này. Nghe có vẻ trịnh trọng nhỉ, nhưng thật ra cũng không đến nỗi! Trong kỳ nghỉ hè, mình sẽ có nhiều thời gian hơn cho việc viết lách. Thay vì dồn tất cả vào một bài duy nhất mỗi tuần, vốn thường khiến bài trở nên dài hơn mình muốn, mình sẽ đăng thêm những bài nhỏ như nhật ký trong tuần và một bài "chính" có chiều sâu hơn vào cuối tuần. Mình cũng muốn bổ sung hình ảnh và minh hoạ vào bài viết, điều đó đòi hỏi thêm thời gian biên tập, nhưng mình nghĩ nó sẽ làm góc phố này trở nên dễ chịu hơn với bạn.

Mình không phải người viết chuyên nghiệp, hoàn toàn không có nền tảng chuyên môn, và đây chỉ đơn giản là nơi mình chia sẻ những điều gần gũi nhất theo cách thật nhất của mình. Mình đang học hỏi thêm từ sách và từ những tác giả mình ngưỡng mộ, để cải thiện cách diễn đạt mà vẫn giữ được cái "chất" rất riêng của mình. Chỉ khi mình ĐỌC thì mình mới có thể VIẾT được, và để song hành cả hai, để tư duy từ từ ngấm thành thực hành, cũng cần có thời gian. Mình không muốn viết vội vì "phải viết", mình muốn viết vì có gì đó thực sự đáng để nói. Còn nhiều chủ đề mình đang ấp ủ và thực sự háo hức được chia sẻ cùng bạn, từ du lịch, năng suất, lối sống, đến cả những điều mình đang tò mò nhưng chưa có đáp án. 

Mình đang đặt ra thử thách cho bản thân là sẽ có 50 bài viết trong năm nay, chắc không phải quá xa vời đâu, đặc biệt khi mình đã có 10 bài rồi, tức là xong 1/5 chặng đường! Nhưng đây phải là 50 bài viết thật sự có chất lượng, có thể ngồi ngẫm lại được. Đã làm thì làm nghiêm túc đến cùng, đó là cách mình muốn làm. Mình hi vọng những chia sẻ thật lòng ở đây, cùng những điều mình gửi vào bầu trời, có thể gieo một hạt giống nhỏ của suy nghĩ và thay đổi tích cực cho bạn, và cho cả chính mình.

Còn bạn thì sao? Bạn có phải là một người suy nghĩ nhiều không? Bạn thường làm gì để rèn luyện suy nghĩ tích cực? Mình mong bạn cảm thấy ấm áp và dễ chịu khi ghé qua góc phố này vào tối nay. Hẹn chúng mình tiếp tục gặp nhau tại đây tuần tới nhé! Mình sẽ mang nhiều câu chuyện hơn, và bạn cũng thế.

Bye for now!

Alice